Biểu Quyết

Bạn biết website của chúng tôi qua kênh thông tin nào?

  •   Internet
  •   Báo chí
  •   Nghe bạn bè giới thiệu

Biểu quyết

Xem kết quả

Số lượt truy cập: 11401668

Đang online: 101

» Văn & Thơ » Văn Xuôi

VŨ THỊ THƯỜNG

-- Ngày cập nhật:21/2/2017

Tên thật là Lê Kim Nga. Sinh năm 1930. Quê ở xã Đôn Thư, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Nội. Tác phẩm chính đã xuất bản: Cái hom giỏ; Gánh vác; Hai chị em; Bông hoa súng; Vợ chồng ông lão chăn vịt; Câu chuyện bắt đầu từ những đứa trẻ; Vịt chị, vịt em…

 

Hình minh họa

 

CÁI KHUN

 

Bà cụ Thái ngồi dưới cầu ao; bà cụ đang rửa ốc. Buổi chiều, mọi người ra đồng làm vắng cả, tiếng xát ốc xào xạo càng như đang vang xa gấp mấy lần.

- Bà ơi! Bà mò được hay bà mua đấy?

Bà cụ giật mình, ngẩng lên. Đó là con bé Khuyên, con nhà Thản. Con bé xách cái nồi hai, tay kia cắp rá gạo, đứng trên bờ ao đợi.

Bà cụ trả lời:

- Bà mua ba hào đấy.

Con bé nhận xét ra cái cách người lớn:

- Bà mua rẻ đấy. Hôm nọ cô cháu mua hai hào ở chợ đắt lắm, chả được nhiều bằng của bà đâu.

Bà cụ bật cười:

- Hỏi là. Của bà những ba hào, của cô mày có hai hào làm gì chẳng ít.

Bà cụ dịch sảo ốc, ngồi né ra mé đầu cầu ao:

- Này, xuống mà vo gạo rửa nồi đi, cháu! Ốc của bà lắm đất lắm, bà còn xát còn lâu, mày mà đợi thì phải đến tối.

Con bé được bà cụ nhường chỗ cho, mừng rỡ, vội cắp rá, cắp nồi rón rén đi xuống cầu ao. Nó đặt cái nồi xuống bên cạnh, quay ra vo gạo trước. Nó nhớ cái cách vo vủa người lớn, nó cũng vo, vo một hồi lại xóc, cái rá to đan kỹ, cạp kỹ, nặng chình chịch, hai tay nó thì nhỏ, cái rá nhiều lúc muốn chao đi, gạo nẩy cả xuống nước. Bà cụ Thái kêu lên:

- Kìa cháu, có vài hột gạo, vo thôi, mày mà xóc nữa thì về đến nhà chỉ còn có rá. Mà sao nhà mày thổi ít thế?

Con bé chưa kịp trả lời, bà cụ đã lại tự giải đáp:

- À phải, bố mày đã đi tái ngũ rồi này, đến hôm nay đã được ba tháng chưa nhỉ? Bố mày làm chủ nhiệm lâu lắm hết khóa nọ lại đến khóa kia, từ những ngày mày còn bé tý, khéo chỉ bằng cái My em mày bây giờ là cùng. Lại bà mày cũng đi nữa - bà cụ chép miệng - Thật nhà mày đã bấn, bà mày cũng lại bỏ lên Thái Nguyên làm gì?

Con bé thần người - không biết nó nghĩ đến cảnh nhà nó đúng là bấn thật, hay nó còn mải nhìn theo con chuồn chuồn ớt đỏ tía đang dập dờn bay trên mặt ao - nhưng chợt nhận ra hình như bà cụ này nói thế là chê bà nó đây, nó vội bênh bà nó ngay:

- Không phải đâu. Tại thím cháu đẻ. Chú cháu bận đi làm. Bà cháu mà không lên đấy thì không ai thổi cơm cho thím cháu ăn; cũng không có ai nấu sữa, nấu bột cho em cháu. Mấy lại...

Đang nói dở, nó bỗng im bặt, lắng tai nghe. Có tiếng chó con cắn ăng ẳng và tiếng trẻ con khóc ré lên sợ hãi. Nó vơ lấy cái nồi, rửa ngoay ngoáy:

- Chết! Cháu phải rửa nhanh, cháu còn về. Em cháu nó đang khóc ở nhà. Đúng lại con chó con cắn nó. Cháu phải đánh chết con chó đi mới được.

Nó vừa nói vừa chép miệng chèm chẹp. Và nó lấy làm rầu lòng thật sự về chuyện vài ngày hôm nay không hiểu sao em nó quấy quá, mà con chó con thì lại rất gấu, suốt ngày chỉ sủa nhặng cả lên với nhảy chồm chồm bắt nạt em nó.

Một lát sau...

Bà cụ Thái vừa lần từng bước, bê được rổ ốc lên khỏi cầu ao, sắp sửa đi về nhà thì cái Khuyên lại lụt cụt bê nồi chạy ra, nghiêng cái nồi trong đã có gạo, hỏi bà cụ:

- Bà ơi! Nước bằng này vừa chưa hay nhão?

Bà cụ đặt rổ ốc xuống cạnh gốc cây sung, thò bàn tay răn reo đầy những gân, mốc mác như da trăn vào trong nồi xem thử:

- Nhão gì! Cháu cứ phải đổ thêm nửa gáo nước nữa. Tao sợ khô đấy.

Con bé tròn mắt lên, đầy vẻ nghi ngại:

- Không! Mẹ cháu dặn gạo này không ưa nước mà. Cháu đã đổ nước trên gạo một đốt tay, không khô đâu, bà ạ!

- Đốt tay là đốt tay mẹ mày, hiểu chưa?

Bà cụ đã cắp rổ ốc quay đi, lại quay lại hỏi Khuyên:

- Này cháu! Mày thổi cơm thì ai trông em cho mày?

- Cháu vừa thổi vừa trông thôi.

- Thế nhỡ cháu mải đun, cháu nhãng đi, em cháu lần ra ao thì làm thế nào?

Con bé nhướng đôi lông mày lên:

- Cháu không nhãng! Nếu nó ra ao, cháu chạy ra cháu bế về.

Bà cụ lắc đầu:

- Không được. Cháu đun rạ, cháu bỏ đi tìm được em về thì rạ nó cháy loang ra, nhỡ một cái cháy mất bếp thì khốn!

Con bé đứng ngẩn ra, hai mắt xanh lại, sợ hãi. May quá, bà cụ đã bảo nó:

- Thôi, cháu về bế em sang cho bà. Từ giờ đến tối bà chả làm gì, bà trông cho. Lúc nào cháu thổi xong cơm, bà lại đem em trả.

Khuyên ngẩng nhìn bà cụ. Chưa bao giờ nó thấy yêu bà lão hàng xóm đến thế. Nó khẽ vâng; lễ mễ bê nồi về. Hai cái cẳng chân bé nhỏ bước đi xon xón.

 

*

*                      *

Chị Thản đậy nắp bút lại, và gài cái bút máy Trường Sơn lên đầu quyển sổ tay, không ghi nữa. Hội nghị về cuối - sau khi đã làm hết các phần quan trọng đi rồi - mỗi lúc một mất trật tự dần. Nhiều người rút xuống cuối phòng họp, túm tụm xung quanh chiếc điếu cày hoặc chỗ bàn nước. Vài ba người lén ra ngoài, sờ nắn lại lốp xe đạp, buộc lại cái gói nhỏ đằng sau xe, cặp lại hai bên ống quần, nhấp nhổm chờ tan họp là chỉ việc phốc lên xe đạp.

Chị Thản lơ đãng nhìn ra bên ngoài, bên tai chị lúc này chỉ còn loáng thoáng nghe câu được câu chăng về vấn đề vệ sinh phòng bệnh. Bên ngoài cửa sổ, cái sân cỏ trước hội trường huyện kia lúc nãy còn nắng chói chang, nhìn ra chỉ thấy mắt lóa lên như nhìn qua một cái màng bằng kính hoặc bằng hơi trong suốt lung linh, giờ đã rợp đi, ánh nắng đã thu lại về phía dãy nhà đằng trước mặt.

Chị ngoảnh lại, khẽ hỏi người ngồi bên cạnh:

- Anh ơi! Mấy giờ rồi?

Anh này giơ tay nhìn đồng hồ và thì thào đáp lại:

- Mới bốn giờ mười, còn sớm chán. Chắc bà lại nóng ruột mải về với ông ấy ở nhà chứ gì?

Chị mỉm cười, không cãi lại. Bốn giờ mười! Giờ này con cái Khuyên nhà mình đang thổi nấu ăn đây. Mấy hôm rồi, cứ vào giờ này mình đi về, là thể nào cũng thấy con bé cởi trần, cái áo cánh con con cởi ra vắt ngang cái cần cối giã, đang hỳ hụi chổng mông thổi lửa. À, chiều nay không chừng nhà trẻ hợp tác vẫn chưa nhận các cháu - hai hôm rồi, bà Công ốm, bà Tuất xin nghỉ mười ngày đi thăm con - khéo con cái My lại phải ở nhà. Con chị lại trông con em, tha thẩn cõng nhau ra chơi ngoài ngõ. Cái ngõ đầy những hoa râm bụt đỏ, chị em tha hồ ngắt lá giả làm trầu không, và bắt sên chơi. Con My lại ngọng líu ngọng lo giục chị: "Chị dát đi! Chị dát đi!" và con chị chiều em, lại hát rối lên "Sên sển sền sên!..." gọi con sên ra cho nó múa...

Kể cũng hay. Mới hôm nào, anh Thản còn ở nhà, chị cũng chưa phải ra công tác thay anh, thì con chị - con cái Khuyên ấy - còn nhảo đi chơi suốt ngày với trẻ con trong xóm. Trong góc nhà, cạnh chân cột, còn đầy những hạt na, những quả cà và những que chuyền... đồ chơi của nó. Cả đến em, nó cũng không phải trông. Đã có bà, có nhà trẻ hợp tác. Nhiều bữa con bé mải đi chơi, quên cả ăn, bà lại phải cõng em đi tìm gọi về. Cụ yêu cháu nhưng vẫn nhìn trẻ theo cái cách khắt khe của người già, cụ thường bảo:

- Con Khuyên nhà này ấy à? Tao trông tướng tao biết, môi: môi quả nhót, chỉ được cái bộ lười với cái bộ ăn. Người hay làm, người ta hay làm từ bé ấy chứ.

Và bà lại kể cái đận bà ngày xưa, mới lên năm, lên sáu tuổi, đã cái giỏ buộc sau lưng với cái chổi cùn, ngày mùa ra đồng mót thóc. Lên tám, bà đã phải đi ở đợ, bế con chủ nhà vẹo cả sườn. Nhà chủ ác, đánh con ăn con ở như két, nhưng bà chăm chỉ, lại khéo dỗ con nó, nó cũng chẳng đánh bà vào đâu được.

Lần nào, nghe bà nói, bà nhận định về con Khuyên thế, chị chỉ cười, nghĩ bụng: trẻ con, đứa nào là đứa không ham ăn ham chơi, tướng số gì! Nhưng anh ấy tính nuông con, anh ấy không chịu. Anh ấy cãi lại cụ một cách khéo léo:

- Thì con đây, con lại không phải đi ở cho nhà phó Ngạo từ năm lên bảy hay sao? Lên bảy, lại còi người, trông chỉ đáng bằng trẻ lên năm, vậy mà nó giao cho mình chăn hai con bò, kèm một con bê mới đẻ. Thoạt đầu tưởng không chăn nổi, ấy thế mà rồi sợ đòn, với sợ nó phạt không cho ăn, cuối cùng vẫn chăn được tốt. Nhưng thời xưa khác, bây giờ khác. Bây giờ trẻ nó không đến nỗi khổ thì việc gì phải bắt nó khổ. Cứ cho nó chơi. Bao giờ nó nhớn thì rồi nó khắc làm. Lo gì!

Hôm anh ấy đi, đêm nằm nghĩ ngổn ngang, chị khuyên con, thì cũng chỉ khuyên nó ngoan, đừng tranh ăn em, đừng đánh em, những lúc mẹ bận thì dỗ em, đừng để em quấy khóc... Thoạt mới nói, con còn vâng don dỏn. Nói nửa chừng đã thấy con ngáy. Thì ra con ngủ tịt từ bao giờ!

Ít hôm sau, chị ra nhận công tác. Mấy ngày đầu bận bàn giao nhận công việc, chị đi miết cả tối, cả trưa. Hôm thứ tư, về đến nhà, con chạy ra, đánh đu lên người mẹ, hỏi:

- Mẹ ơi! Sao dạo này mẹ đi họp nhiều thế?

Thấy con thắc mắc, chị phải nói thật với con:

- Mẹ phải ra làm việc thay bố, con ạ!

Mắt con bé tròn lên; nó lại càng giật giọng hỏi dồn:

- Thay bố làm gì? Là cũng làm chủ nhiệm như bố ấy à, mẹ? Thế mẹ có phải đi thăm đồng với các bà đội trưởng? Có phải đi xe đạp lên huyện họp như bố không, mẹ?

Nó còn hỏi kỳ cùng nhiều nữa, và sau khi đã phải gật liên hồi với nó rồi, chị vuốt tóc con, giảng giải cho con hiểu, rằng từ giờ trở đi là chị rất bận, vậy thì nó có giúp gì được cho mẹ, cho bà không, hay chỉ nhảo đi chơi như mọi bữa?

Con bé lặng lẽ nghe mẹ nói. Trông nó lúc ấy, có vẻ như nó nghĩ ngợi thật. Nó hỏi lại chị:

- Thế mẹ bảo con giúp mẹ gì nào?

Chị mỉm cười:

- Tùy con. Con xem việc gì vừa với sức con thì con làm.

Nó lại nghĩ một lúc nữa. Cuối cùng, nó tự chọn lấy việc:

- Thế thì mẹ ơi! Từ mai mẹ để con đưa em đi nhà trẻ cho. Đằng nào sáng đi học, con cũng phải đi qua nhà trẻ mà.

Chị nhìn con, trong bụng hơi ngần ngại. Chỉ sợ con em đành hanh, chị em dắt nhau qua cái cầu gỗ giữa xóm, em giằng giọ chị, chị giằng giọ em, lại lăn bo cả xuống chân cầu thì khốn! Nhưng có lẽ cũng phải giao cho nó thật. Mấy hôm nay chị bận họp, bận chuẩn bị đại hội xã viên, trưa không về được, vào giờ ấy, bà còn bận thổi cơm, con bé My chẳng có ai đón, cứ phải đứng chòm chõm trong cũi một mình, đến quá trưa mới được bà lật đật đến đón.

Việc đưa đón em, không ngờ con bé làm thừa sức. Cái điều chị lo lắng thật ra chẳng có gì đáng lo. Bây giờ cứ sáng sáng, chị một cái mũ nan, em một cái mũ nan, trông như hai cái nấm, dắt nhau ra nhà trẻ. Con bé My đi với chị lại ngoan ra, đến nhà trẻ là sà ngay vào với các bà bảo mẫu, chẳng quấy khóc nhè nhè như mọi bận mẹ hay bà đem đến. Có hôm, buổi trưa, chị đón em về, gặp cơn mưa. Về đến nhà, cái Khuyên mặt tái xám, môi tái xám, quần áo ướt dính chặt vào người, nhưng con bé đã rối rít khoe ngay từ ngoài ngõ:

- Mẹ ơi! Em khô nguyên. Con che cho em rất kín, mẹ ạ!

Làm được một việc, con lại đòi làm thêm việc nữa. Con "lý luận" rằng con nhớn rồi, rằng cái Tám cũng bằng tuổi con, cũng mới học lớp một như con, sao nó đã được đi chăn trâu, cả cắt cỏ nữa? Nó nhì nhèo mãi, bà phải bảo:

- Thôi, nói lắm sốt ruột! Mày đã muốn làm thì tao giao cho quét nhà với sắp mâm bát.

Hôm nó đòi mẹ cho nó nấu cơm, bà còn chưa tin, bà mắng cho tới tấp. Bà bảo: nấu gì được, lại chả lo cháy nhà ấy ư?

Bị bà ngăn, cháu ức, chỉ lườm bà. Chị lại phải bấm con:

- Bà nói mặc bà. Không được cãi - chị thầm thì đủ cho con nghe - Được rồi! Sang năm... sang năm con nhớn thêm tý nữa thì rồi mẹ cho làm. Khổ lắm!

Không phải đợi đến sang năm, bà vừa lên Thái Nguyên hôm trước thì hôm sau Khuyên đã được thổi cơm liền. Hôm đó, chị bận đi hội ý các đội trưởng để bàn việc chia số đạm về cho các đội, đang lúng túng, không biết nên nấu cơm sẵn để đấy đến trưa cho các con ăn, hay đem gạo sang gửi nhờ nồi bên hàng xóm. Con bé thấy mẹ cắp rá gạo luẩn quẩn đi ra đi vào thì nằng nặc đòi ngay:

- Mẹ để con thổi cho. Con thổi được mà.

Được cô Tiếp đứng chờ chị cùng đi cũng nói hùa vào:

- Cháu đã đòi thì chị cứ để cho nó thổi. Chị đổ mực nước sẵn cho nó. Chị dặn nó.

Bữa đầu tiên, cơm con nấu nát như bánh đúc, nhưng nhìn con, nhìn cái vẻ sung sướng của con, nhất cái cách nó e ngại chờ xem mẹ chê hay khen thì chị chỉ còn có khen, khen cho nó mừng, tội nó!

Con bé được cái sáng ý, bây giờ thì nó thổi nấu thạo quá rồi. Nhưng thạo gì thì thạo, cũng vẫn là trẻ con. Nhiều khi giữa cuộc họp, đang phải bàn, phải nghĩ những việc to tát hệ trọng, chị cũng ngẩn ra lo, y như lúc này đây, chị cũng đang bồn chồn nóng ruột: không biết con ở nhà đun nấu có được yên lành không? Hay lại bỏng, lại làm cháy nhà? Và chị đâm ra oán cái ông cán bộ y tế huyện, nói gì mà nói dai, mãi không hết cho người ta còn về với con với cái!

Chị Thản đứng sững lại bên trong cánh cổng. Hai đứa trẻ chừng như vừa mới tắm. Con Khuyên tóc ướt rượt, nước từ đuôi tóc còn rỏ tong tong xuống cái lưng trần, đang dỗ em mặc áo:

- Em mặc áo vào, chóng ngoan, rồi chị ra ngoài đồng chị bắt cho con muồm muỗm, chị bắt cả cho con bọ ngựa... Xỏ tay vào, em!... Đấy, khổ quá, lại tuột ra mất rồi!

Chị Thản bước rảo vào. Con bé My thấy mẹ, càng được thể ưỡn cong người, không chịu mặc áo và khóc toáng lên đòi mẹ. Con Khuyên đưa cái áo cho mẹ, môi nó bậu ra:

- Mẹ mặc áo cho nó đi, con mặc, nó không chịu. Lúc nãy ở dưới ao cũng thế, nó cứ giãy, làm con suýt ngã, mẹ ạ!

Chị Thản muốn rụng rời tay chân. Giọng chị nghe thất thanh:

- Sao? Con vừa đem em xuống ao tắm?

Mắt con Khuyên tròn lên, ngơ ngác. Nó không hiểu. Nó cứ tưởng mẹ nó sẽ khen nó ngoan, vì vừa mới mấy hôm trước, mẹ nó đi họp về muộn quá, chỉ rửa ráy qua loa cho em, đêm đi ngủ, mẹ nó cứ phàn nàn bận quá, không tắm cho em được, để người em, tóc em chua loét lên thế này...

Mẹ nó nắm tay nó lay lay, hỏi gặng nó thêm một lần nữa, lúc ấy nó mới ấp úng "vâng" một cách sợ hãi.

Chị Thản nói như rên rỉ:

- Bận sau con không được đem em xuống ao tắm thế này, nghe chưa? Cả rửa mặt, rửa chân tay cũng thế. Em bẩn thì con múc nước ở bể kia ra cho em rửa; hết nước thì rồi đêm về mẹ gánh, sáng sớm ra mẹ gánh. Chứ cầu ao thế kia, đến con xuống một mình, nhiều lúc lâu không thấy con về, mẹ cũng sợ, huống hồ con lại tha cả em xuống nữa. May lúc nãy em giãy giụa, hai chị em lại không lăn cả xuống ao. Mà lăn xuống ao thì chỉ năm phút sau uống nước no là chết, là không ai cứu được các con nữa.

Càng phải nói kỹ cho con hiểu, cho con nó sợ, thì chính chị, chị cũng hoảng cả người, y như mình vừa qua một tai nạn gì khủng khiếp!

Chị thở dài, nhìn con nghiêm nghị:

- Khuyên! Từ nay con có đem em xuống ao nữa không?

Con bé gằm mặt xuống, lí nhí:

- Không ạ!

- Nếu con không nghe mẹ thì con chịu mấy roi?

- Mười roi... - Trong giọng nói con bé đã nghèn nghẹn muốn khóc.

Đe con xong, chị lại phải dịu giọng, an ủi con ngay:

- Con muốn giúp đỡ mẹ là con rất ngoan, nhưng con còn bé, có việc con làm được, có việc con chưa làm được. Việc gì chưa làm được, mẹ dặn, con phải nghe. Con hiểu chưa?

Con bé ngẩng lên nhìn trộm mẹ, rồi lại vội vã cúi xuống ngay.

Nhưng chỉ một thoáng sau, nó đã tìm được cách làm lành với mẹ:

- Mẹ ơi! Cơm chín rồi. Cả rau cũng chín rồi. Con sắp cơm bây giờ, mẹ nhá?

*

*                      *

Cả nhà ăn cơm vào lúc nhá nhem tối. Cái Khuyên ngồi thụp xuống, mở vung nồi cơm xêu xêu mấy hạt cơm lên đầu chiếc đũa cả, đưa hỏi mẹ.

- Mẹ ơi! Cơm thế này khô hay nhão hở, mẹ?

Chị Thản nhấm nhấm thử, cốt chiều con cho con phấn khởi:

- Dẻo... ngon lắm!

Con bé sung sướng khoe mẹ:

- Cái Hậu, bạn con, nó cũng biết thổi cơm rồi, mẹ ạ! Nhưng nó chưa biết vần cơm, chị nó độc phải vần hộ nó, mẹ ạ!

Chị Thản nhìn mâm cơm. Có đủ cá kho, rau muống luộc, nước rau lại đánh dấm bằng lá chua me nữa. Chị thương hại bảo con:

- Bận sau con đừng bày ra lắm thứ thế này nữa nhé. Cứ nước rau không là được, ăn phiên phiến thôi. Cá cũng thế, mẹ đã kho kỹ cho rồi, chiều con lại kho lại làm gì cho mệt.

Con bé phỉu môi:

- Cá mẹ kho còn nước chán chán là. Con thích kho khô cơ.

Chị nhìn con, mủm mỉm. Cô chỉ viện cớ ra thế thôi, tôi còn lạ! Buồn cười, nhất mấy hôm đầu, con bé thích đun quá. Mẹ sợ đun nhiều vất vả bức sốt, chỉ cho đun in ít thì con hờn dỗi, con không chịu. Nhà ba mẹ con, có ấm nước, mỗi bận đun, mẹ chỉ đổ hai gáo là vừa, con cứ chăm chăm đổ thêm gáo nữa. Ấm nước đầy, uống không hết, hôm sau nước thiu lại đổ đi, đun ấm khác. Mẹ bảo con, con chỉ cười ngỏn ngoẻn, vẻ chịu lỗi, nhưng hôm sau con vẫn đổ đầy. "Đổ đầy đun cho nó lâu lâu, thế con mới thích".

Chị Thản cúi xuống, định chọn miếng cá nạc dầm cho cái My. Con Khuyên vội giằng lấy cái bát sắt của em trong tay mẹ, và cầm đèn soi, gắp trong niêu cá mấy con tôm to, râu càng dài nghều ngào còn để nguyên không vặt:

- Đây, mẹ cho em ăn tôm này này. Đèn tối lắm, mẹ gỡ cá không được đâu, em ăn, em hóc mất. Em mà hóc bây giờ thì mẹ sợ, mẹ khóc được, mẹ nhỉ?

Đến lượt chị sắp sửa gắp cái đầu cá vào bát mình thì cái Khuyên đã lại gắp tọt trả lại vào bát nó, và ân cần giục mẹ:

- Mẹ để con ăn đầu cá cho. Mẹ ăn chỗ nạc đi!

Chị bật cười vì cái vẻ bà cụ non của con:

- Thôi đi, cô! Cô để tôi. Cô giành cái đầu cá rô ấy, khéo cô lại hóc trợn mắt lên thì mai lấy ai thổi cơm cho tôi với em ăn nào?

Con bé thẹn, càng giúi mãi miếng lườn cá vào bát của mẹ:

- Thế mẹ ăn chỗ nạc này đi! Mẹ ăn đi còn đi họp.

- Không, tối nay hết họp rồi, mẹ ở nhà với các con một tối.

Mắt con bé sáng lên mừng rỡ:

- A! Hay quá! Tối nay mẹ được ở nhà!

Và thế là, từ đấy cho đến hết bữa cơm, con bé nói chuyện suốt. Nhiều lúc, chị Thản phải giục con:

- Ăn đi đã, Khuyên! Nói chuyện mãi.

Mỗi lần mẹ giục, con bé lại và lấy và để. Nhưng chỉ được miếng trước, miếng sau, nó đã lại tíu tít kể chuyện.

Chị Thản nghe con kể - chị không cần biết chuyện nó kể là những chuyện gì, chị chỉ cần trong hai con mắt con ngời ngời, gương mặt con sáng lên, và cái miệng tròn xinh của con nói nói cười cười thì tự nhiên chị đã thấy vui, đã thấy khuây khỏa đi bao nhiêu những mệt nhọc, những lo lắng trong ngày hôm ấy.

Song thỉnh thoảng con bé cũng làm chị ngạc nhiên và phải hỏi lại con, bởi những chuyện dông dài nó vừa kể đấy lại là chuyện "người lớn" xảy ra trong làng, không hiểu sao mà nó lại biết. Như lúc này đây nó vừa thì thào, mắt vừa đảo nhìn ra ngoài ngõ, làm như có ai đó đứng ngoài có thể nghe thấy được:

- Mẹ ơi, mẹ! Mấy cây gỗ của hợp tác tìm ra được rồi...

Chị giật mình hỏi lại:

- Tìm ra bao giờ?

- Vừa hồi trưa, ở dưới ngòi, ngay quãng đằng sau nhà ông Đảo. Ai cũng bảo chỉ có ông ấy lấy, mẹ ạ! Nhưng mẹ đừng nói là con nói nhớ!

Chị phì cười:

- Ừ, ai mẹ lại nói.

- Mẹ này, lúc mấy bác quản trị vớt gỗ lên, ông ấy chỉ ngồi chẻ lạt, chả nói gì, mặt chỉ tím lại một tý thôi. Nhưng bà ấy thì lại xắn hai bên quần - nó buông bát đứng lên, làm bộ bắt chước - cứ đi dọc bờ ngòi thế này này, chửi, mẹ ạ! Chửi đứa nào đổ vạ cho chồng bà ấy lấy gỗ...

Đang chuyện nọ, nó nhảy sang chuyện kia:

- Anh Tuệ đi khám sức khỏe không trúng, không được đi bộ đội, mẹ ạ! Các chú bảo tại anh ấy bị nghễnh ngãng mất một tai. Anh ấy về buồn quá, ngồi thừ ra ở đầu hè. Bác Toản gọi vào ăn cơm, anh ấy đuổi ráo ra ngõ. À, mẹ ơi! Đã sắp rằm tháng Tám chưa, mẹ?

- Sắp rồi. Hôm nay là mồng chín, còn sáu hôm nữa thôi, con ạ!

Con bé hớn hở.

- A, thích quá! Mẹ có nhớ năm ngoái không? Trẻ con ra hết sân kho hợp tác ăn rằm, mẹ nhỉ. Có bao nhiêu là chuối, là bưởi, là mía, là kẹo, cả ngô rang nữa. con ghét thằng Túc nhất - thằng Túc, bạn con ấy - cô Miến đã dặn các em phải nhường nhau mà nó cứ ăn tham, có bao nhiêu kẹo nó nhặt nó ăn hết - con bé nhăn mặt - ăn kẹo nó không ngậm, nó cứ cắn công cốc, xong nó nuốt chửng ngay để nó ăn cái khác, mẹ ạ!

Con bé nhíu đôi lông mày, vẻ nhớ lại:

- Lại còn rằm tháng Tám năm nào nữa này, con còn bé, bố bế con đi, các cô cho con chuối, con không ăn, con đem về cho mẹ. Xong mẹ không ăn, mẹ lại cho lại con, mẹ nhỉ? Con vẫn nhớ.

Chị mỉm cười. Con bé nhớ dai thật. Đúng có một năm, con bé đi phá cỗ, đã biết lấy phần về cho mẹ. Năm ấy có nhẽ là năm chị đang có nghén con cái My, ăn rằm xong ít hôm thì đẻ.

- Mẹ ơi! Thế năm nay cỗ có to không?

- To. Hợp tác xã trích cho các cháu hai chục. Lại các nhà góp vào cho các cháu nữa. Như nhà mình cũng góp một đồng. Nhưng năm nay phòng không phòng có, không biết nên cho các cháu ăn ở ngoài sân kho hay ra trường cấp một?

Con bé cau trán lại, vẻ suy nghĩ:

- Cứ cho ra trường con đi, mẹ ạ! Ngoài ấy có nhiều hầm toàn hầm kèo, trẻ con xuống rất dễ. Chứ hầm ở ngoài sân kho sâu mà nhiều nước lắm, lại có cả chuột chết, cóc chết, trẻ con không xuống được đâu.

Chị chăm chú nghe con nói. Con bé nói có nhẽ mà đúng. Liền ngay đó, chị bật buồn cười: quả là ít lâu này, có nhiều việc mình phải nghe nó. Và tự cái sự nghe cũng đâm ra nể nó.

Chị buông bát đũa, bế con My đứng lên, giục:

- Và ù lên, Khuyên! Ăn cho xong đi, cho mẹ còn rửa bát.

Cơm nước xong, sau khi cầm đèn đi soi lại một lượt chuồng gà, chị Thản và hai con đi nằm thật sớm. Cái Khuyên thích chí, quặp chặt lấy mẹ. May con bé My đã ngủ từ lâu. Nó mà thức, thể nào nó cũng chu chéo, nắm tóc chị lôi ra, đành hanh không cho chị nằm gần mẹ.

Chị Thản sờ lưng con. Lưng con bé ram ráp đầy rôm. Chị âu yếm hỏi con:

- Làm nhiều thế, con có mệt không?

Con bé dụi đầu vào ngực mẹ:

- Con chả mệt.

- Mẹ dặn con nhé. Con làm vừa thôi. Hễ thấy mệt thì con để đấy, con đi chơi, đừng có làm cố, nghe chưa? Con không thấy cô Chuốt đấy à? Tại ngày bé cô ấy làm quá sức, bây giờ mới cọc người không nhớn lên được - chị thở dài - Mẹ đã nhắn dì Tươi sang đây đỡ nhà mình ít ngày, từ nay cho đến hôm bà về, mà sao mãi chẳng thấy dì ấy sang, lạ quá!

Con bé giãy lên:

- Mẹ không phải nhắn dì Tươi sang nữa. Một mình con làm được rồi.

- Nhưng con còn bận học?

- Học thì học. Học xong con về con làm. Mẹ bảo dì sang, rồi dì lại làm hết cả việc, không cho con làm như bà ấy à? con không!

- Ừ thì thôi. Với đã dễ dì ấy sang cho đấy.

Nằm im một lúc, tưởng con đã ngủ, nó lại thủ thỉ hỏi:

- Mẹ ơi! Mai con lại luộc rau đánh dấm chua me như hôm nay, mẹ nhá!

Tội con bé! Vài tháng nay, hình như tất cả sự say mê của nó lại là chuyện thổi cơm, chuyện luộc rau, chuyện đi nhặt chà rào... Còn các thứ trò chơi, chơi chuyền, chơi ô ăn quan... đều là trò trẻ con, nó không thiết, không ham như trước nữa.

Chị Thản xoa đầu con:

- Mai kia mẹ phải biên thư đi cho bố, mẹ kể. Kể con Khuyên ở nhà hồi này đảm lắm.

Cái Khuyên khụt khịt mũi, khiêm tốn:

- Đảm gì! Mẹ!

- Lên chín tuổi đầu đã biết thổi nấu ăn là đảm. Giúp đỡ được mẹ thì là đảm chứ còn gì nữa?

Im lặng một lúc. Con Khuyên bỗng a lên:

- Mẹ ơi! Lúc nào mẹ dạy con nấu canh cua, mẹ nhé! Có phải bố thích nhất canh cua phải không mẹ?

Chị cười lặng lẽ trong bóng tối:

- Bố mày thì canh nào mà chả thích. Mùa rét cũng phải ăn chan. Nhiều bận đi làm về mệt, cơm chả thiết ăn, chỉ húp bát canh trừ bữa.

Con bé nhắc lại một cách say mê:

- Đúng rồi! Mẹ dạy con nấu với! Bao giờ bố về, con nấu cho bố ăn - Nó lay vai mẹ nó và nó thì thầm - nhưng mẹ này, lúc ấy bố có hỏi, mẹ phải nhận là mẹ nấu cơ, mẹ đừng bảo con. Xem bố có biết không, mẹ nhá!

Chị xúc động, áp cái đầu tóc như vẫn còn thoảng mùi khói bếp của con vào ngực mình. Ôi! Con tôi! Thì ra không phải chỉ có một mình mình, mà cả nó nữa - bằng cái cách trẻ con của nó - mọi việc nó làm, chính đều vì bố nó đi xa. Đấy, tất cả chính đều từ cái điều to lớn ấy.

1971

(Rút từ tập: Vợ chồng ông lão chăn vịt, NXB Văn học, 1971)

In tin Lên đầu tin

Phản hồi bài viết:

Tiêu đề:  
Nội Dung:  
Họ tên:  
Email:  
(*: Cần nhập đủ thông tin)

Danh sách Phản hồi: